Piątek, 20 listopada 2026
Imieniny: Edyta, Edmund, Anatol
zachmurzenie duże
6°C
Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!

Odnawiane zabytkowe witraże

Do końca sierpnia br. potrwa montaż witraży w remontowanej synagodze w Ostrowie Wielkopolskim. Okien w obiekcie jest 75, największe maja ponad 5 metrów wysokości. Witraże odtwarzane są według oryginału z połowy XIX wieku. W całej synagodze do dziś przetrwało tylko jedno okno w całości wypełnione 150-letnim szkłem.

Sławomir Oleszczuk – specjalista od konserwacji okien i witraży, jego pracownia zajmuje się odnawianiemszła witrażowego w ostrowskiej synagodze.

- Jak się odtwarza witraże, w sytuacji gdy okna w synagodze były bardzo zniszczone?

- S.Oleszczuk -Poprzez szczegółowe obserwacje resztek szkła można było dokładnie odwzorować jaki był układ szyb dzięki zachowanym wiatrownicom. A ponieważ każdy remont przynosi niespodzianki i ciekawostki, tutaj nie mogło być inaczej. Otóż w środkowym dużym oknie od ul. Raszkowskiej w 60% zachował się maswerk, dzięki temu można była odtworzyć układ. Dodatkowo jedno okno małe w zachodniej wieży zachowało się także w całości. Dzięki temu łatwiej odwzorować całość. Mamy nawet ślady ozdobnych szkieł znad głównych drzwi z motywem roślinnym. Wszystko odtwarzamy tak, jak rzemieślnicy wykonywali to 150 lat temu. W maswerku – czyli w górnej części dużego okna przypominającej kwiat – mamy małe pola, nieregularne, nazywane żagielkami. Są one z kolorowymi obwódkami - mają przypominać kalejdoskop, migocący fragment okna. Paski niebieskie zachowane były w oryginalnym maswerku, stąd powtórzenie w niższych polach niebieskiego szkła.

- W synagodze jest wyjątkowo dużo okien. Jest ona bardzo doświetlona. W całym obiekcie jest 75 okien: to 52 okna małe, 10 dużych witrażowych, 8 okien okrągłych w wieżyczkach i 5 okulusów.

- Cała synagoga ma 120 metrów kwadratowych oszklenia witrażowego, jedno duże okno to 8,5 metra kwadratowego oszklenia. Od strony północnej i południowej dominuje pięć dużych, pionowych okien. Otwory okienne są zwieńczone łukiem pełnym, zdobionym dość szeroką archiwoltą. Wnętrze okiennic jest zdobione drewnianymi maswerkami z długimi poprzecinanymi przez ślemię lancetami. W elewacji wschodniej usytuowany jest okulus – pierwotnie także wypełniony witrażem. Szkła do wypełniania trzeba liczyć 25% więcej, ponieważ są duże odpady np. przy łukach i bardziej skomplikowanych kształtach kwater. W pracowni nad witrażami do ostrowskiej synagogi pracuje pięć osób. Jeśli pracowalibyśmy normalnie po 8 godzin, to wykonanie oszklenia dla synagogi powinno nam zająć 5 miesięcy. A my to skończymy do końca sierpnia. Witraż w oknach synagogi jest skromny, ale widać, że jest przemyślany i tworzy całość. My w swojej realizacji mamy niezwykle skomplikowane witraże m.in. witraż „Cztery Pory Roku” w ogrodzie zimowym Pałacu Prezydenckiego w Warszawie.

Na fot. jedyne w calości zachowane okno w 1860 r. - środkowe z prawej strony

- Co możemy powiedzieć o wykorzystanym 150 lat temu szkle?

- Mamy zachowane jedno okienko, w którym cudem się zachowała cała kwatera. Tam było zastosowane ówczesne szkło budowlane, o grubości około 2 mm, cieńsze niż dziś się stosuje (dziś jest o 1 mm grubsze). Dodam, że całe to 150-letnie okno jest wmontowane w wieży od ul. Raszkowskiej. Z kolei w maswerkach szkła są barwione w masie, barwi się je już odpowiednimi kolorami w hucie, tylko czerwone szyby są tzw. powłokowe. - Okna przez lata były zabezpieczone płytami utwardzonymi i kartonowymi. Niemal wszystkie były pozbawione pierwotnego oszklenia witrażowego. Trzeba było przeprowadzić badania mykologiczne stwierdzające obecność grzybów i określić ich rodzaj. Z całej stolarki okiennej zachowały się tylko górne części i maswerki. Całość była mocno zniszczona, a dolna część stolarki okiennej w 80% była przegnita. Decyzja Komisji Konserwatorskiej była taka, by doły ramiaka okiennego wymienić.

- Jak powstają witraże?

- Małe kawałki szkła są cięte na określony wcześniej wymiar, wzięty z pierwowzoru. Każda taka szybka jest montowana w listwy ołowiane, listwy w przekroju przypominają literkę "H". W

Galeria zdjęć

Dwustu lat, Pani Walerio! (5) Dwustu lat, Pani Walerio! (2) Dwustu lat, Pani Walerio! (3) Dwustu lat, Pani Walerio! (4)
powrót do kategorii
Poprzedni Następny

Pozostałe
aktualności

Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.