Miasto może odważnie patrzeć w przyszłość tylko wtedy, gdy pamięta o swojej historii. Ostrów Wielkopolski każdego dnia buduje nowoczesną i otwartą wspólnotę, ale nie zapomina o wydarzeniach, które na trwałe zapisały się w pamięci kolejnych pokoleń Polaków. Jedną z takich dat jest 11 lipca - Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej.
To dzień szczególnej refleksji nad dramatem mieszkańców Wołynia i Małopolski Wschodniej, którzy szczególnie w okresie II wojny światowej stali się ofiarami jednej z najtragiczniejszych kart historii XX wieku. Szacuje się, że życie straciło wówczas ponad 100 tysięcy Polaków – całe rodziny, osoby starsze, kobiety i dzieci, zamordowane często w niezwykle brutalny sposób.
Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa przypomina, że historia nie może być jedynie zapisem minionych wydarzeń. Jest także zobowiązaniem wobec tych, którzy odeszli oraz lekcją dla współczesnych i przyszłych pokoleń. Pamięć o ofiarach jest wyrazem szacunku dla ludzkiego cierpienia i świadectwem odpowiedzialności za zachowanie prawdy historycznej.
Ostrów Wielkopolski, podobnie jak wiele polskich miast i wspólnot lokalnych, pielęgnuje pamięć o ważnych wydarzeniach narodowych. To właśnie dzięki pamięci budujemy poczucie przynależności, szacunek dla dziedzictwa oraz świadomość tego, jak cenna jest wolność i pokój.
11 lipca jest dniem zadumy i hołdu dla tych, którzy zginęli. Jest również przypomnieniem, że silna wspólnota powstaje nie tylko poprzez wspólne działania dziś, ale także poprzez szacunek wobec historii i doświadczeń tych, którzy byli przed nami.
Ostrów Wielkopolski patrzy w przyszłość, ale pamięta o przeszłości.
W ustawie z 4 czerwca 2025 r. podkreślono, że „męczeńska śmierć z powodu przynależności do narodu polskiego zasługuje na pamięć w formie dnia wyróżnianego corocznie przez państwo polskie, w którym ofiarom będzie oddawany hołd”.
W latach 1939–1946 nacjonaliści ukraińscy z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) oraz innych ukraińskich formacji nacjonalistycznych działających na ziemiach Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej (województwa wołyńskie, tarnopolskie, stanisławowskie, lwowskie, poleskie) oraz obecnych województw lubelskiego i podkarpackiego dokonali na ludności polskiej zbrodni ludobójstwa.
Zamordowali ponad sto tysięcy Polaków, głównie mieszkańców wsi, zniszczyli ich mienie i doprowadzili do uchodźstwa z Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej setek tysięcy Polaków. Apogeum tej zbrodni przypada na lipiec 1943 r., a symboliczną datą hekatomby Polaków z rąk ukraińskich nacjonalistów jest dzień 11 lipca 1943 r., kiedy Polacy byli mordowani w około stu miejscowościach – głosi ustawa.
W świetle prawodawstwa międzynarodowego, mordy popełnione przez Ukraińców głównie na Polakach kwalifikowane są jako ludobójstwo. Zgodnie z najnowszymi szacunkami polskich badaczy w latach 1939–1947 z rąk ukraińskich nacjonalistów zginęło nawet ponad 120 tys. obywateli Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej: ok. 60 tys. na Wołyniu i co najmniej 60 tys. w Małopolsce Wschodniej (woj. lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie), na Polesiu i na Lubelszczyźnie.
